Напярэдадні Купалля мы завіталі ў раённы цэнтр рамёстваў і традыцыйнай культуры. Яго загадчыца Валянціна Свірская не толькі захоўвае старажытныя тэхналогіі саломапляцення і ткацтва, але і выдатна ведае мову палявых кветак. У нашай размове мы закранулі надзвычай важную тэму — сімволіку купальскага вянка.
— Валянціна Казіміраўна, усе ведаюць, што на Купалле дзяўчаты плятуць вянкі і пускаюць іх па вадзе. Але калі гляджу на ваш вянок, то бачу, што ён не проста прыгожы, але яшчэ і асэнсаваны. Здаецца, што кветкі тут “размаўляюць”. Гэта сапраўды так?
— Дакладна так. Беларускі вянок заўсёды нясе ў сабе зашыфраванае пасланне, а кожная расліна мае сваю сімволіку. Мы ўжо забылі, што нашы бабулі праз вянок маглі сказаць пра свае пачуцці, пажадаць здароўя або абараніць ад ліхога вока. У Купальскую ноч, калі вада і агонь набываюць асаблівую сілу, вянок становіцца і абярэгам, і прадказальнікам лёсу.
— Сёння для пляцення Вы выкарыстоўваеце папараць. Гэта традыцыйная расліна для вянка?
— Папараць спрадвеку была сімвалам самага патаемнага жадання. Бо паводле легенды, толькі ў купальскую ноч папараць зацвітае агністай кветкай. А той, хто яе знойдзе, атрымае шчасце. Дадаючы папараць, я кажу: “Не бойцеся марыць пра неверагоднае”.
— А давайце пра кветкі. На стале можна заўважыць рамонкі. Якая іх сімволіка?
— Рамонкі — гэта сімвал пяшчоты, маладосці і вернасці. У купальскім вянку яны аберагаюць ад самоты і дадаюць святла. Даўней, калі дзяўчына хацела паказаць, што адкрыта да добрага і шчырага кахання, яна сплятала вянок менавіта з гэтых кветак.
— Якія кветкі ў купальскім вянку лічацца галоўнымі?
— Перш за ўсё, напэўна, васількі. Гэта сімвал мужнасці, прастаты і духоўнай чысціні. Абавязкова дадаецца барвінак — знак вечнасці душы і моцнай сям’і. Калі дзяўчына хацела выйсці замуж, то яна брала канюшыну. Тры лісточкі канюшыны сімвалізавалі любоў, а чатыры азначалі поспех.
— Раскажыце пра кветкі, якія сімвалізуюць жаночую сілу?
— Так, без гэтых кветак нельга абысціся. Сюды можна аднесці мяту і чабор. Мята дадае свежасці і астуджае запал, каб галава не кружылася ад нечаканага кахання. Чабор вызваляе ад спалоху. Яшчэ адзін сакрэт: у купальскі вянок варта было дадаць палын. Гэтая расліна горкая на смак, таму адганяе злых духаў.
— Што пажадаеце чытачам раённай газеты перад купальскай ноччу?
— Не бойцеся плесці вянкі сваімі рукамі. Калі не ведаеце сімволікі, то ўкладайце ў вянок свой настрой, усмешку, добрыя памкненні і намеры. Практыка пляцення вянкоў вяртае нас да каранёў. Не глядзіце на вянок як на сувенір. Гэта наш дыялог з продкамі. Калі будзеце плесці, то прыгадайце свой род, вёску, бабулін кветнік. І тады самы просты рамонкава-васільковы вянок набудзе сапраўдную сілу, бо ён створаны ад душы, ад зямлі і ад каранёў.
Марта БАГДАНОВІЧ.
Фота аўтара.